Hasta bina sendromu:

İngilizce Sick Building Syndrome ‘dan dilimize çevrilmiş.  Amerika Birleşik devletlerinde üç binadan birini etkilediği rapor edilmiş.  Depremin bu denli bizi korkuttuğu günümüzde “hasta bina” denildiğinde öncelikle kolay yıkılabilir bina aklımıza geliyor.  Burada kast edilen ise gerçekte “bizi hasta eden bina” .

Solunumdan, göze, deriden ağız sağlığına birçok soruna yol açabilen bir sorun.

Birçok hastalıkta tanı kriterleri, testler ve kalıplaşmış tedavi yöntemleri vardır. Hekim hastayı görür, şüphelenir, test eder ve tedavi düzenler. Ancak bina hasta olunca doğrusu bina sizi hasta edince iş biraz karışır.  Her şeyden önce hekime başvuran hastanın şikayetleri bir çok hastalıkta olabilen hatta zorlayıcı iş koşullarının sonucu olabilecek belirtiler olabilir.

Baş ağrısı, yorgunluk hissi, uyuma eğilimi, gerginlik, ağız burun kuruluğu, deri ve gözde kuruma buna bağlı kaşıntılar, öksürük… Bu yakınmalar ile gelen bir hastada, enfeksiyondan, şeker hastalığına, astımdan, romatizmaya birçok tanı düşünülebilir. Hiç bir tanıya ulaşılamadığında sıkıntı, kaygı, depresyon... Denilip geçiştirildiği de çok olur.

Hasta bina sendromunda yakınmalar binaya girdikten 1-2 saat sonra başlar, binadan ayrıldıktan sonra ki saat içinde kaybolur. Ancak sürekli bu binada çalışanlarda her gün aynı sorun yaşandığından bazı yakınmalar süreklilik kazanabilir. 

Çalıştığınız binada bu ve benzeri sorunları olanlar çoksa hafta sonları ve tatillerde sorun ortadan kalkıyor yada azalıyorsa, çalıştığınız binada işe başlamadan önce bu sorunlarınız yoksa  “hasta bina sendromu” olabilirsiniz.

Sendrom kadınlarda daha çok görülür. Kalabalık ofis odasında çalışanlarda, yazıcılı odalarda, kağıdın çok kullanıldığı alanlarda zirve yapar. Yüksek ısılı ( 23oC ve üstü ısıda) alanların sorunu tetiklediği bilinir.

Peki neden oluyor?

Hasta bina sendromunu ve diğer binaya bağlı solunum sorunlarını anlamak için binada ne soluduğumuzu gözden geçirmeliyiz.

Öncelikle bizim oksijen alıp dışarıya karbondioksit (CO2) verdiğimizle başlayalım. Dış ortamda 300-400 ppm karbondioksit vardır.  (Ppm, milyonda partikül olarak anılan bir ölçü birimidir.) Kapalı alanlarda karbondioksit 800-1000 ppm arasında tutulmaya çalışılır.  Avrupa standartlarında karbondioksit kapalı alanda 1500 ppm i geçmemelidir.  Bu 5000 ppm i geçerse baş ağrısı, bulantı, halsizlik, uyku haline yol açar. 40 000 ppm üstünde ölüme yol açabilir.

Karbonmonoksit: Açık havada kırsalda karbonmonoksit (CO) nerdeyse 0 ppm dir. Şehirde 0-5 ppm arasında değişir. Şehirde ki artış egzos gazlarından gelir. Kapalı alanda da her türlü soba, sigara dumanı ve gaz üreten her türlü ısıtıcı karbon monoksit üretir.  Bir ortamda karbonmonoksit 5 ppm i geçerse hızla neden araştırılmalıdır. Temizlenmemiş bacalar, uygun inşaa edilmemiş bacalar sobada ki karbonmonoksiti iç ortamda biriktirip zehirlenmeye yol açar. “Bursa’da lodos can aldı”.. haberlerinin nedeni budur. Sigaranın kapalı alanlarda serbest olduğu zamanlarda “duman altı “ olduğumuzda karbonmonoksit önde gelen zararlı idi.

Diğer hava kirleticiler: Karbondioksit ve karbonmonoksit dışında düşük miktarlarda da olsa bina havasında başımıza bela olan maddeler var. Yer döşemleri, duvar boyları, tavan ve duvar kaplamalarının üretildiği maddeler. Bunların bir kısmı kanserojen maddelerden yapılıyor, özellikle yapıştırılmaları için kullanılan uçucu maddeler solvent içeriyor. Havalanma birde yetersizse gün boyu bu maddeleri soluyoruz.

Ofiste kullandığımız yazıcı, faks benzeri baskı aygıtları ozon ve toz üreterek havamızı bir kez daha kirletiyor.

Bu kirleticilere ek olarak alerji nedeni de olabilen küfler ve ev tozu akarları özelikle halı kaplama ofislerde hava kirliliğine yol açabiliyorlar.

Havalandırma sistemlerinin sadece akım üretici olanlarında kanalda biriken, küf, polen, non-organik tozlar sorun yaratırken, soğutuculu sistemlerde  (klima)  su kullanıldığı için daha ciddi sorunlar ortaya çıkabiliyor. Bu bölümde ayrıca ele alınacak olan lejyoner hastalığı en ciddi klima hastalığıdır. Bunun dışında da merkezi klimaların su depoları birçok mikrop içinde üreme kaynağı olabilmektedir. Bunu engellemek için kullanılan kimyasallarında ayrı sorunlar yaratabileceği düşünülürse kapalı alanda çalışmanın ve bu alanları sağlıkla hale getirmek için yapılan çalışmaların ne denli zor olduğunu kestirmek zor olmaz.

Prof. Dr. Çağlar Çuhadaroğlu, (d. 1969, Sivas), Türk Göğüs Hastalıkları ve Uyku Bozuklukları uzmanı. 

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu.

1991 yılında İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı'nda uzmanlık eğitimine başladı. 1995 yılında uzman oldu. 

1993 yılında Edinburgh Üniversitesinde Uyku Bozuklukları konusunda çalıştı. Aynı yıl İstanbul Tıp Fakültesinde ülkenin göğüs hastalıkları alanında ki ilk uyku laboratuarını kurdu.  

İstanbul Tıp Fakültesindeki görevi sırasında Farmakoloji kürsüsünde Farmakoekonomi konusunda çalışmalara katıldı. Kardiyoloji, iç hastalıkları, spor hekimliği, gastroenteroloji, diş hekimliği ve psikiyatri kürsüleri ile ortak çalışmalar ve tezler yürüttü.

Bronkokopi ünitesi ve sigara bırakma polikliniğinde çalıştı.

2004 yılında doçent oldu.

İstanbul Üniversitesinde, Akciğer Sağlığı ve Tüberküloz  Enstitüsü yönetim kurulu üyeliği, Uluslararası İlişkiler Komisyonu Sekreterliği, ve Satın Alma Komisyonu üyeliği görevlerinde bulundu.

2004-2006 Türk Toraks Derneği (TTD) Kongreleri Program sorumluluğu, 2006-2008 TTD genel sekreterliği görevini yürüttü. 2006-2008 TTD uyku bozuklukları çalışma grubu başkanlığı yaptı.

2010 yılında Sağlık bakanlığı TUKMOS alerji ve immunoloji yan dalı komisyonu üyeliğine atandı. 2014 yılına dek bu görevde bulundu.

 Uykuder ve Spor Kardiyolojisi derneği kurucusudur. Türkíye Basketbol Federasyonu sağlık kurulu konsültan üyesidir.

2009 yılında Acıbadem Üniversitesine transfer oldu. Göğüs hastalıkları anabilim dalı başkanlığına atandı. 2010 yılında Profesör unvanı aldı. Aynı yıl Acıbadem Maslak Hastanesi Başhekimliğine atandı. 

Haziran - Eylül 2016 da Grup Florence Nightingale hastanelerin de CMC ( Genel Tıbbi Koordinatör) olarak görev aldı.

Yabancı dergilerde 40 ı aşkın yayını yurtdışı kongrelerde 100 e yakın sunusu 18 kitap bölümü vardır. Göğüs Hastalıkları Akıl Notları isimli bir kitabı bulunmaktadır.

Türkiye, KKTC, Gürcistan, Güney Kore, ABD, Azerbaycan,İsviçre, Hırvatistan, Bulgaristan, Kazakistan, Ukrayna, Mısır ve Yunanistan’da konferanslar vermiştir.

İlaç geliştirme ve klinik çalışmalar ile ilgili ulusal ve uluslararası kurullarda danışmanlık yapmaktadır.

Prof. Dr. Çağlar ÇUHADAROĞLU | Göğüs Hastalıkları | Uyku Bozukluğu | Alerji

Prof.Dr. ÇAĞLAR ÇUHADAROĞLU | Göğüs Hastalıkları ve Uyku Bozuklukları Uzmanı

Sleep apnea in adult myotonic dystrophy patients who have no excessive daytime sleepiness. 
Sleep Breath. 2009 May 30. [Epub ahead of print] PubMed PMID: 19484280 Kiyan E, Okumus G, Cuhadaroglu C, Deymeer F.

The concordance of manuel (visual) scoring and automatic analysis in sleep staging. 
Tuberk Toraks. 2009;57(3):306-13 Oztürk O, Mutlu LC, Sağcan G, Deniz Y, Cuhadaroğlu C.

Effects of nasal CPAP treatment on insulin resistance, lipid profile, and plasma leptin in sleep apnea. 
Lung. 2009 Mar-Apr;187(2):75-81. Epub 2009 Jan 7. PubMed PMID: 19127383 Cuhadaroğlu C, Utkusavaş A, Oztürk L, Salman S, Ece T.

Is Sexual Dysfunetion in Women with Obstmetive Sleep Apnea-Hypopnea Syndrome Assoeiated with the Severity of the Disease? A Pilot Study. 
Onem K, Erol B, Sanli O, Kadioglu P, Yalin AS, Canik U, Cuhadaroglu C. J Sex Med. 2008

Occult cardiac dysfunetion in patients with obstructive sleep apnea syndrome revealed by tissue Doppler imaging 
Kasikcioglu HA, Karasulu L, Tartan Z, Kasikcioglu E, Cuhadaroglu C. lnt J Cardiol. 2007 May 3 I; 118(2):203-5. Epub 2006 Sep 25.

The importance of contact tracer in detection of childhood and female TB cases; a retrospective case-control study in Istanbul. 
Tuberk Toraks. 2006;54(1):11-6 Kiliçaslan Z, Amasya A, Cuhadaroğlu C.

The importance of contact tracer in deteetion of ehildhood and female TB cases; a retrospeetive cas e-control study in Istanbul 
Kiliçaslan Z, Amasya A, Cuhadaroğlu C. Tuberk Toraks. 2006;54(1): 11-16

Endothelial function in patients with obstructive sleep apnea syndrome but without hypertension. 
Oflaz H, Cuhadaroglu C, Pamukcu B, Meric M, Ece T, Kasikcioglu E, Koylan N. Respiration.2006;73(6):75 1-6. Epub 2006 Jun 22

Cardiopulmonary responses to exereise in moderate-to-severe obstmctive sleep apnea 
Oztürk LM, Metin G, Cuhadaroğlu C, Utkusavaş A, Tutluoğlu B. Tuberk Toraks. 2005; 53(1): 10-9

Rare cause of diffuse lung fibrotie/nodular pattern in an asymptomatic child 
Erelel M, Cuhadaroglu C. Respiration. 2004 Sep­ Oct;71 (5):542-5.

Hashimoto thyroiditis and obstructive sleep apnea syndrome: is there any relation between them? 
Erden S, Cagatay T, Buyukozturk S, Kiyan E, Cuhadaroglu C. Eur J Med Res. 2004 Dee 22;9(12):570-2

Pulmonary artery aneurysm in Behcet's disease: a case report 
Kasıkcioglu E, Akhan H, Cuhadaroglu C, Erkan F. Heart Vessels. 2004 May; 19(3): 157-9

The efficacy of laser-assisted uvulopalatoplasty in the treatment of snoring and obstructive sleep apnea 
Ozdemir M, Keleş N, Yücel E, Cuhadaroğlu C, Değer K. Kulak Burun Bogaz Ihtis Derg. 2002 May-Jun;9(3): 193-7

Sigaranın başlıca faktörlerden biri olduğu akciğer kanseri, kansere bağlı ölümlerde birinci sırada yer alıyor. Oysa erken evrede yakalandığında hastalığın tedavi şansı ve yaşam beklentisi yükseliyor.

Nedir?

Akciğer kanseri yapısal olarak normal ciğer dokusundan olan hücrelerin kontrol dışı çoğalarak akciğer içinde bir kitle (tümör) oluşturmasıdır. Bu kitle oluşurken buradan kopan hücreler kan ile vücudun başka yerlerine gidebilirler. (Metastaz) Tüm kanserlerin yüzde 12-16’sı akciğer kanseridir. Erkeklerde en sık görülen kanserdir. Kadında da ne yazık ki yıllar içinde artmaktadır.

Risk faktörleri:

Her tür tütün risk faktörüdür. (Sigara, puro, pipo ) Otuz yıl süreyle günde 1 paket sigara içenlerde, içmeyenlere göre risk 20 kat fazla. Ailede öykü varsa bu risk daha da artar. Tütün o denli risklidir ki diğer riskler ( mesleki, çevre...) çok geride kalır.

Belirtileri:

Özel bir belirtisi yoktur. Uzamış öksürük , balgamda kan görülmesi, giderek artan nefes darlığı, göğüs ağrısı, iştahsızlık, halsizlik, kilo kaybı.... sık görülür. Bazen kitle santimetrelere ulaşmasına rağmen belirti vermeyebilir. Bu nedenle sigara içenlerde bu belirtiler olduğunda uyanık olmak gerekir.

Sigara içenlerde belirti olmasa da yıllık kontroller erken saptamada yardım sağlar.

Nasıl tanınır?

Önce şüphelenmek gerekir. Ardından görüntüleme yapılır. Radyolojik incelemelere Akciğer grafisi ilk basamaktır. Ardından Bilgisayarlı tomografi ve PET/ BT gelir. Burada kitle görüldüğünde bronkokopi ile tanı konulur. Bronkokopi yetmez yada ulaşamazsa dışarıdan iğne ile biyopsi alınır. Buda tanıya katkı sağlamaz ise Cerrahi olarak biyopsi alınır.

Tanıda yanlış bilinenler:

“Bilgisayarlı tomografi normal grafilere göre daha fazla ışın verirler” sözü sık söyleniyor. Hatta 400 kat fazla ışından söz ediliyor. Bu bilgi 20 yıl önceki cihazlar için doğrudur. Çağdaş cihazlar hatta FORCE BT modelleri normal grafilere yakın ışın vererek çalışıyorlar. Tomografinin normal grafiye göre daha detaylı olduğu unutulmamalıdır.

“Akciğerden parça almak tehlikelidir.” “Akciğerden parça alınınca tümör sıçrar”. Akciğerden parça alınınca kanama ve akciğerin sönme riski vardır. Ancak bunu yapan hekimler bu az görülen sorunlara hazır olarak yaparlar. Yaşamı tehdit etmeden müdahale ederler. Son yıllarda 1 -2 cm bir delik açarak tüm akciğerden büyük örnekler almayı sağlayan yöntemler ( tek port torakoskopi) gelişmiştir.

Erken tanı yapılabiliyor mu?

Akciğer kanserinde erken tanı henüz lenf bezlerine yada başka organlara atlamadan kanseri yakalamak demektir. Bu yüzden sigara içenlerin düzenli göğüs hastalıkları kontrolü hastaya erken tanı koyma şansı verebilir. Buna rağmen bile daha tanı koyarken birçok hastada lenf bezi tutulumu olduğu görülmektedir.

Nasıl tedavi ediliyor?

Erken evrede cerrahi ön planda iken, daha ileri evrelerde kemoterapi ve radyoterapi yapılmaktadır. Bir çok hastada 3 yöntem birliktedir. Her geçen gün tedavi olanağı artmaktadır. Hedefe yönelik tedaviler, immünolojik yaklaşımlar, daha az zararla çalışan radyoterapi cihazları hastaya farklı olanaklar sunar.

Bronşektazi hava yollarının hasar görerek gereğinden fazla genişlemesi durumudur.  Bronşektazi doğuştan olabileceği gibi daha sonradan geçirilen infeksiyonlar, yabancı cisimler yada akciğer harabiyetine yol açan diğer hastalıklar nedeniyle ortaya çıkabilir

Bronşektazinin belirtileri nelerdir?

Öksürük, bol balgam sık sık akciğer infeksiyonu geçirilmesi en önemli belirtileridir. Tedavi edilmeyen uzun süren enfeksiyonlara yol açması sık sık antibiyotik kullanılarak tedavi edilmesi bir yok farklı sorunda yol açabilir.

Nasıl tanınır? (Teşhis)

Sık öksürük ve bol balgam çıkartma yakınması olan hastayı gören göğüs hastalıkları uzmanı bronşektazinin tanısını once muayene sonra radyoloji ile koyabilir. En iyi inceleme bilgisayarlı tomografidir.

Nasıl tedavi edilir?

Bronşektazinin tamamen ortadan kalkması mümkün değildir. Bu yüzden bronşektazi olan hastalarda yaygınlık ve infeksiyon sıklığına göre değişen yaklaşımlar vardır. Cerrahide bir yöntem olarak kullanılır. Akciğerin kısıtlı bir alanında olan bronşektazi hastanın yakınmasıda çoksa çıkartılabilir. İki taraflı yani sağ ve sol akciğerde bronşektazi varsa ameliyat söz konusu değildir. Ameliyatın gerekli olmadığı hastalarda düzenli grip aşısı, zatürree aşıları hastaya uygulanan özel fizyoterapi yöntemleri ile hastanın daha az infeksiyon geçirmesi hastalığın yayılması engellenebilir

Bronşektazi tedavi edilmezse ne olur?

Bronşektazi tedavi edilmezse bu alan yani genişlemiş hava yolları gitgide artar bu hastada solunum yetmezliği ne yolaçar sık geçilen infeksiyonlar böbrekte amiloidoz adı vermiş olduğumuz bir böbrek yetersizligi durumuna yolaçan hastalığa neden olur.

Doğuştan olan bronşektazi ne demek?

Çocuk göğüs hastalıkları uzmanlarının ilgil alanine giren siliyer diskinizi sendromları denilen doğuştan olan bağışıklık bozukluklarıyla seyreden ciddi durumlar söz konusudur. Kistik fibroz bu durumlardan biridir.

Sonradan gelişen bronşektazi nedir?

Kızamık, Tüberküloz boğmaca başta olmak üzere birçok sık tekrarlayan infeksiyonda, zatürreelerde, mantar enfeksiyonlarında hava yolu harab olabilir. Hava yolunda genişlemenin temel neden budur. Bazı hastalarda akciğere kaçan gıda yada çeşitli silgi kalem arkası gibi maddeler hava yolu içerisinde belli olur orada yere gider ve burayı tıkar bu tıkanmanın arkasındaki bölgede bronşektazi gelişir.

Bronşektazinin şekline gore türü var mıdır?

Sakküler (kese gibi), silenderik ( tüp boru gibi) ve variköz ( varis gibi) olarak şekile göre sınıflanır. Sakküler tipde hasar ağırdır.

Bronşektazi tedavisinde fizyoterapi nasıl yapılır?

Bronş hasarı olduğundan burada biriken balgam sorun yaratır. Hastaya solunum fizyoterapisti yatış pozisyonları vererek balgamın ağıza doğru ilerlemesini sağlar. Flutter yada lung flute denilen aygıtların kullanımı ile hava yolu titreştirilir. Böylece yapışkan balgam hava yolu içine oradan ağıza ilerliyerek atılır.

AKCİĞER KANSERİNİ TANIMAK İÇİN ÖNCE ŞÜPHE ETMEK GEREKİR!!!

KİMDE ŞÜPHELENİLMELİ ?

Sigara, puro, nargile.. gibi tütün ürünü kullananlar, aile öyküsü olanların önde gelen risk gruplarında olduğunu unutmayalım.

Özellikle bu kişilerde aşağıdaki bulgular varsa bir Göğüs Hastalıkları uzmanına gitmekte yarar vardır.

-2 ayı geçen öksürük

-Balgamda kan gelmesi

-Göğüste, sırtta ağrı

-İlerleyen nefes darlığı

Ancak unutmayın!! kanser sinsidir. Bu yakınmalar olmadanda ortaya çıkıp ileri evreye kadar hiçbir belirtisi olmayabilir.

DÜZENLI KONTROL NASIL YAPILIR?

Tütün kullananların yıllık solunum testi kontrolü (KOAH için) akciğer röntgeni kontrolü kanser için yaptırmasında yarar vardır.

Kanser tanısı için kan alınarak yapılan incelemeler uzun yıllardır çalışılmaktadır. Ancak henüz uzlaşılmış bir yöntem bulunamamıştır.

HANGİ RÖNTGEN YÖNTEMİ ?

Daha az ışın kullanıldığından ve tüm hastanelerde olduğundan bu gün dünyada düz akciğer filmi taramada kullanılmaktadır. Ancak bu filmler

bilgisayarlı tomografiler kadar detaylı sonuç vermezler. Çok düşük ışınla bilgisayarlı tomografi çeken cihazlar yaygınlaşmaktadır. Bu olanak varsa 

3 boyutlu görüntüde verebildiğinden Bilgisayarlı düşük ışınlı tomografiler daha hassas görüntü verir.

FİLMDE KANSER ŞÜPHESİ VAR NE YAPMALI?

Akciğer kanseri şüphesi varsa kesin tanı için biyopsi yapılmalıdır. Bu kitlenin yeri ve tipine göre yapılır. Kitle akciğerin merkezinde ise bronkoskopi,

dışına doğru ise dışarıdan iğne ile biyopsi yapılır. Bazı hastada ikisi birden gerekebilir.